Tác giả: nguyen huy

Mặc dù curcumin và nghệ thường an toàn khi sử dụng, nhưng việc lạm dụng nó có thể gây nguy hiểm. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, một trong những rủi ro khi tiêu thụ quá nhiều nghệ là gây hại thận. Nguyên nhân là do quá nhiều curcumin có thể làm tăng đáng kể nồng độ oxalat trong nước tiểu, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.

Vì sao nghệ có thể gây hại thận?

Curcumin là hợp chất hoạt tính sinh học chính được tìm thấy trong nghệ.

Chuyên gia dinh dưỡng Kejal Shah (Ấn Độ) chia sẻ: “Curcumin mang lại nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể, như chống viêm, hỗ trợ sức khỏe khớp, cải thiện các vấn đề tiêu hóa…”.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích của nghệ đối với sức khỏe thận, việc cân nhắc những nhược điểm tiềm ẩn của nó, đặc biệt là đối với sức khỏe thận, cũng rất quan trọng.

Sau đây là một số lý do nghệ có thể gây hại cho thận, theo trang sức khỏe Health Shots (Ấn Độ).

Liều dùng quá mức: Mặc dù việc sử dụng nghệ trong nấu ăn nói chung là an toàn, nhưng liều lượng nghệ cao có thể gây ra vấn đề, đặc biệt là đối với những người có bệnh thận từ trước. Dùng quá nhiều curcumin có thể dẫn đến hình thành sỏi thận.

Tương tác với thuốc: Nghệ có thể tương tác với một số loại thuốc, bao gồm thuốc làm loãng máu và thuốc chống tiểu đường. Những tương tác như vậy có thể làm tăng nguy cơ biến chứng thận, đặc biệt là đối với những bệnh nhân có vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Hàm lượng oxalat: Đối với những người dễ bị sỏi oxalat, tiêu thụ một lượng lớn nghệ có thể làm tăng nguy cơ cao.

Lưu ý khi dùng nghệ

Những người có tiền sử bệnh thận hoặc tiền sử sỏi thận. Đang dùng thuốc ảnh hưởng đến chức năng thận…, trong những trường hợp này, việc tham khảo ý kiến chuyên gia sức khỏe trước khi bổ sung nghệ hoặc thực phẩm bổ sung curcumin vào chế độ ăn uống là rất quan trọng.

Cách sử dụng nghệ an toàn

Sử dụng trong nấu ăn: Sử dụng nghệ như một loại gia vị trong nấu ăn vừa ngon vừa có lợi. Hãy cân nhắc thêm nghệ vào súp, món hầm… để tăng hương vị và tốt cho sức khỏe. Liều dùng thông thường trong nấu ăn khoảng 1-2 gram mỗi ngày được coi là an toàn cho hầu hết mọi người.

Thực phẩm bổ sung: Nếu bạn đang cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung curcumin vì những lợi ích sức khỏe tiềm năng của chúng, bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia. Họ có thể giúp hướng dẫn bạn về liều lượng phù hợp và các tương tác có thể xảy ra với bất kỳ loại thuốc nào bạn đang dùng.

Đây là kết quả của nhiều quá trình viêm phức tạp trong cơ thể. Trong đó, các phân tử miễn dịch gọi là interleukin (IL) đóng vai trò then chốt. Đây là những protein nhỏ do các tế bào miễn dịch tiết ra, có nhiệm vụ điều phối phản ứng viêm, sửa chữa mô bị tổn thương và ảnh hưởng đến các cơ quan khác, theo trang tin y khoa News Medical.

Interleukin: “Con dao hai lưỡi” trong tổn thương thận

Mỗi loại interleukin có tác động khác nhau đến diễn tiến của bệnh AKI:

Một số IL làm bệnh nặng thêm, như IL-1α, IL-1β, IL-12, IL-17A và IL-18. Chúng thúc đẩy phản ứng viêm quá mức, gây tổn thương tế bào thận, làm mô sẹo hóa và lan sang các cơ quan khác. IL-8, chẳng hạn, thu hút nhiều bạch cầu đến khu vực tổn thương, gây viêm nghiêm trọng hơn và có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thận cấp nặng.

Ngược lại, một số IL giúp bảo vệ thận, như IL-2, IL-10, IL-13, IL-27 và IL-37. Những phân tử này có tác dụng làm dịu phản ứng viêm, bảo vệ tế bào thận khỏi chết sớm. IL-10, chẳng hạn, hoạt động bằng cách kích hoạt một chuỗi tín hiệu giúp ngăn chặn viêm. IL-15 và IL-17E thì tăng khả năng sống sót cho tế bào thận và kích hoạt các tế bào miễn dịch có lợi.

Một số IL có thể vừa có lợi, vừa có hại, tùy thuộc vào liều lượng, thời điểm xuất hiện hoặc mức độ tổn thương. Ví dụ, IL-6 có thể giúp kiểm soát viêm trong một số trường hợp, nhưng cũng có thể khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn nếu sản xuất quá mức.

Ứng dụng điều trị: Nhắm trúng IL và công nghệ mới

Nhiều liệu pháp thử nghiệm hiện đang tập trung vào việc ngăn chặn IL có hại bằng các kháng thể đặc hiệu, như thuốc Rilonacept để trung hòa IL-1, hoặc thuốc ức chế IL-18 để giảm viêm và hạn chế xơ hóa thận.

Bên cạnh đó, một hướng điều trị mới là dùng túi ngoại bào (EV) để đưa IL có lợi đến đúng nơi cần thiết. Các thử nghiệm cho thấy EV chứa IL-10 có thể giảm nguy cơ tổn thương thận cấp chuyển thành bệnh thận mạn tính. Hay IL-37 được đóng gói trong màng tế bào bạch cầu trung tính cũng đã giúp cải thiện chức năng thận, theo News Medical.

Triển vọng trong tương lai

Hiện các nhà khoa học đang nghiên cứu sâu hơn về cách các IL điều hòa giữa viêm và phục hồi tại thận. Mục tiêu là phát triển các liệu pháp “nhắm trúng đích” – can thiệp trực tiếp vào IL gây hại hoặc thụ thể của chúng – để giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn và tránh biến chứng mạn tính. Đồng thời, công nghệ EV kết hợp với IL đang mở ra một hướng điều trị đầy hứa hẹn, an toàn và hiệu quả hơn trong tương lai.

Trong nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa Nature Medicine, các nhà khoa học Mỹ đã phát triển một loại vắc xin mới mang lại kết quả bước đầu đáng khích lệ, mở ra hy vọng mới cho bệnh nhân mắc các loại ung thư này, theo trang tin khoa học Science Alert.

Vắc xin do các nhà khoa học Mỹ, gồm Bệnh viện đa khoa Massachusetts, Đại học California, Đại học Iowa, Bệnh viện Đại học North Shore, Trường Y Đại học Colorado, Bệnh viện City of Hope, Trung tâm Ung thư MD Anderson – Đại học Texas, Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering và Công ty công nghệ sinh học Elicio Therapeutics chuyên phát triển các liệu pháp miễn dịch mới nhằm điều trị các loại ung thư hung dữ, phát triển.

Vắc xin mới mang tên ELI-002 2P nhắm đến đột biến gien KRAS – nguyên nhân gây ra 93% ca ung thư tuyến tụy và 50% ca ung thư đại trực tràng. Đây là đột biến khó tiếp cận trong điều trị ung thư.

Điểm đặc biệt của ELI-002 2P là khả năng đưa tác nhân hoạt tính của vắc xin trực tiếp đến các hạch bạch huyết, nơi tập trung nhiều loại tế bào miễn dịch. Từ đó, “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư có mang đột biến KRAS.

Theo bác sĩ Zev Wainberg, chuyên gia ung thư tại Đại học California, đây là bước tiến đầy hứa hẹn cho bệnh nhân có ung thư do đột biến KRAS, đặc biệt là ung thư tuyến tụy – căn bệnh gần như chắc chắn sẽ tái phát sau điều trị tiêu chuẩn và hiện có rất ít lựa chọn điều trị hiệu quả.

Kết quả đầy hứa hẹn

Trong thử nghiệm, vắc xin được tiêm cho 25 bệnh nhân, trong đó có 20 người sau phẫu thuật ung thư tuyến tụy và 5 người sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, các xét nghiệm cho thấy họ vẫn còn dấu hiệu ung thư có thể tái phát.

Kết quả thật đáng khích lệ: Sau khi được tiêm vắc xin, 84% bệnh nhân đã phát triển tế bào T đặc hiệu với đột biến KRAS, có khả năng tấn công tế bào ung thư. Đặc biệt, ở 24% số người tham gia, các dấu vết còn lại của khối u đã biến mất hoàn toàn, theo Science Alert.

Trong số những người có phản ứng miễn dịch mạnh nhất (17 trong 24 người), phần lớn vẫn không có dấu hiệu tái phát ung thư sau gần 20 tháng theo dõi – một kết quả rất đáng chú ý đối với 2 loại ung thư có tiên lượng xấu này. Đồng thời, họ có thời gian sống trung bình cao hơn nhiều so với kỳ vọng thông thường.

Một điểm nổi bật khác: Đây là vắc xin “dùng sẵn”, không cần cá nhân hóa cho từng người, nên có thể sử dụng rộng rãi.

Các thử nghiệm tiếp theo sẽ tiếp tục đánh giá hiệu quả và độ an toàn. Tuy nhiên, với tỷ lệ tử vong và tái phát cao của ung thư tuyến tụy và đại trực tràng, kết quả ban đầu này cho thấy vắc xin mới này có thể giúp kéo dài tuổi thọ đáng kể cho người bệnh.

Bác sĩ Wainberg kết luận: Vắc xin mới cho thấy khả năng huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt đột biến gây ung thư một cách an toàn và hiệu quả. Đây là cách tiếp cận đầy tiềm năng, giúp tạo ra phản ứng miễn dịch chính xác, bền vững mà không cần đến vắc xin cá nhân hóa phức tạp.

Bữa sáng và lão hóa tế bào có liên hệ thế nào?

Khi nói đến lão hóa, chúng ta thường nghĩ ngay đến số tuổi tính theo năm sinh. Nhưng ngoài “số tuổi trên giấy tờ”, cơ thể còn có một loại tuổi khác đó là tuổi sinh học – phản ánh mức độ hoạt động và hiệu quả của các tế bào, mô trong cơ thể. Khác với tuổi theo năm sinh vốn cố định, tuổi sinh học có thể tăng nhanh, chậm lại hoặc thậm chí đảo ngược, tùy thuộc vào lối sống và cách chúng ta chăm sóc bản thân. Trong đó, việc ăn sáng đúng cách là một trong các yếu tố khá quan trọng.

Các nhà nghiên cứu ở Ý đã phân tích dữ liệu của hơn 22.000 người, gồm khảo sát chế độ ăn và các xét nghiệm máu cho tuổi sinh học. Kết quả cho thấy, người ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến thường có tuổi sinh học cao hơn, tức quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn.

Bác sĩ dinh dưỡng Lê Thảo Nguyên, Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn cho biết, sau một đêm ngủ dài, cơ thể cần năng lượng để khởi động đồng hồ sinh học, ổn định đường huyết và hỗ trợ quá trình sửa chữa tế bào. Nếu bỏ qua bữa sáng hoặc lựa chọn thực phẩm không phù hợp, mức đường huyết có thể dao động mạnh, khiến cho quá trình chuyển hóa trong cơ thể bị rối loạn, hormone điều tiết không hoạt động hiệu quả. Hậu quả là cơ thể dễ mệt mỏi, chóng mặt, khả năng phục hồi tế bào suy giảm và lâu dần sẽ thúc đẩy quá trình lão hóa.

7 sai lầm ăn sáng phổ biến khiến bạn lão hóa nhanh

Theo bác sĩ Thảo Nguyên, những thói quen tưởng chừng vô hại trong bữa sáng có thể trở thành “máy gia tốc” của quá trình lão hóa.

Ăn quá nhiều đường và tinh bột tinh luyện: Các loại ngũ cốc ngọt, bánh ngọt… khiến đường huyết tăng vọt rồi nhanh chóng tụt xuống, gây mệt mỏi và thèm ăn chỉ sau khoảng một tiếng tiêu thụ. Vòng lặp này dễ khiến cơ thể lệ thuộc vào đồ ngọt, và đẩy nhanh quá trình lão hóa.

Bỏ qua protein: Thiếu protein buổi sáng làm mất khối cơ, giảm sức đề kháng và nhanh đói. Không những thế, vấn đề này còn khiến cho khô da và là tiền đề cho sự xuất hiện của các nếp nhăn, đặc biệt ở mắt. Các chuyên gia khuyến cáo nên bổ sung 20-30 g protein vào bữa sáng để duy trì năng lượng ổn định.

Thiếu chất xơ: Rau xanh giàu vitamin và chất chống oxy hóa giúp bảo vệ não khi lão hóa. Nghiên cứu cho thấy chỉ một khẩu phần rau như rau bina, cải xoăn hay xà lách mỗi ngày cũng giúp làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ.

Ăn nhiều chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến: Thịt nguội, xúc xích, đồ chiên rán… chứa nhiều muối và chất béo xấu, làm tăng huyết áp và nguy cơ tim mạch. Nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu chúng ta dung nạp hơn 20% năng lượng hằng ngày đến từ các loại thực phẩm này, tốc độ suy giảm trí nhớ có thể nhanh hơn tới 28% so với người ít tiêu thụ.

Dùng đồ ăn thừa từ hôm trước: Không ít người có thói quen tận dụng đồ ăn thừa từ hôm trước như bún, cơm nguội, cháo hoặc các món xào còn lại. Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyên, thực phẩm khi hâm lại không chỉ mất nhiều dưỡng chất mà còn dễ sản sinh các hợp chất có hại. Ví dụ, dầu ăn dùng lại trong món xào có thể bị oxy hóa, ảnh hưởng xấu đến tim mạch. Riêng các món canh, súp, hải sản hay trứng để qua đêm không nên ăn vì tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và gây rối loạn tiêu hóa.

Ăn nhiều muối: Ăn nhiều đồ ăn chứa nhiều muối như dưa muối, cà muối, nước chấm mặn, xúc xích… vào buổi sáng có thể khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và tạo áp lực lên tim mạch ngay từ đầu ngày. Thói quen này nếu duy trì lâu dài còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, thận và rối loạn chuyển hóa.

Bỏ ăn sáng: Bỏ bữa sáng khiến cơ thể thiếu năng lượng, làm chậm quá trình trao đổi chất, dẫn đến mệt mỏi và giảm khả năng tập trung. Thói quen này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tăng cholesterol máu và tiểu đường loại 2 – những bệnh thường gặp ở người cao tuổi.

Khi cạn kiệt năng lượng, cơ thể buộc phải dùng đường và protein dự trữ, khiến cho da khô, dễ nhăn và lão hóa sớm. Nhịn ăn sáng còn gây đói, tụt huyết áp, hại tiêu hóa, đồng thời dễ khiến bạn ăn nhiều hơn vào buổi tối, tích mỡ và tăng nguy cơ thừa cân.

Lời khuyên ăn sáng giúp bạn làm chậm quá trình lão hóa

Theo bác sĩ Nguyên, chúng ta có thể tuân thủ các nguyên tắc ăn sáng sau đây để góp phần giúp chậm quá trình lão hóa.

Chọn tinh bột tốt: Thay ngũ cốc công nghiệp, bánh ngọt bằng bánh mì nguyên cám, gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang. Ăn kèm protein và chất xơ để giữ đường huyết ổn định.

Bổ sung protein và hạn chế muối: Bữa sáng nên có 20-30 g protein từ trứng, sữa chua Hy Lạp, cá hồi, đậu hoặc các loại hạt để duy trì cơ, giữ da săn chắc và no lâu. Hạn chế ăn mặn, và chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Thêm rau và trái cây ít ngọt: Rau lá xanh, cà chua, dưa leo giúp cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa, bảo vệ não và làm chậm lão hóa.

Giảm chất béo xấu: Hạn chế thịt nguội, xúc xích, đồ chiên rán; ưu tiên đạm tươi và chất béo tốt từ bơ, cá béo, dầu oliu.

Ăn mới mỗi sáng: Tránh hâm lại rau, canh, hải sản, trứng… để qua đêm để bảo toàn dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

Duy trì lối sống lành mạnh: Ngủ sớm, tập thể dục đều đặn, uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế căng thẳng và rượu bia.

Không bỏ bữa sáng: Dù bận đến đâu, bạn hãy duy trì bữa sáng lành mạnh nhằm ổn định đường huyết, hỗ trợ trao đổi chất và ngăn ngừa lão hóa sớm.